Formaildéad
Is é an formaildéad nó an meatánal CH2O an ceann is simplí de na haildéid. Gás gan dath é le teocht an tseomra, agus boladh láidir sainiúil as. Inniu, is mó mar amhábhar do chomhdhúile orgánacha eile a úsáidtear é, ach sna laethanta a bhí, d'úsáidtí tuaslagán uisce an fhormaildéid, an fhormailin, le heiseamail a thaisceadh sa bhitheolaíocht, sin nó mar fhrithsheipteán, is é sin, le baictéir a mharú. Tá an formaildéad sách nimhiúil don duine, áfach, agus is mór an priacal atá ann don tsláinte, go háirithe le taobhshúil ar chomh coitianta atá sé i gcónaí sa tionsclaíocht cheimiceach. Bíonn formaildéad le fáil go nádúrtha ar domhan.
![]() | |
Substaint cheimiceach | aicme eintiteas ceimiceach |
---|---|
Mais mhóilíneach | 30.011 Da |
Tacsón ina n-aimsítear é | |
Ról | dífhabhtán, ailléirgin, príomh-mheitibilít, carcainigin agus carcanaigin cheirde |
Struchtúr ceimiceach | |
Foirmle cheimiceach | CH₂O |
![]() | |
SMILES canónta | Model 2D C=O |
InChI | Model 3D |
Airí | |
Dlús | 0.8153 g/cm³ (a −20 °C) ![]() |
Móimint leictreach dhépholach | 2.332 D |
Pointe leáite | −92 °C −92 °C ![]() |
Fiuchphointe | −21 °C (a 760 Torr) −19.1 °C (a 101.325 kPa) ![]() |
Móimint leictreach dhépholach | 2.332 D |
Eantalpacht chaighdeánach an fhoirmithe | −115.9 kJ/mol |
Galbhrú | 1 atm (a 20 °C) ![]() |
Guais | |
Teorainn inlasta íochtair | 7 vol% |
Teorainn inlasta uachtarach | 73 vol% |
Meánteorainn nochta ualaithe ama | 0.02 mg/m³ (10 h, luach ar iarraidh) 0.92 mg/m³ (8 h, Stáit Aontaithe Mheiriceá) ![]() |
Short-term exposure limit (en) ![]() | 2.46 mg/m³ (Stáit Aontaithe Mheiriceá) ![]() |
Uasteorainn nochta | 0.123 mg/m³ (luach ar iarraidh) ![]() |
Láithreach contúirteach don bheatha nó sláinte | 24.6 mg/m³ |
NFPA 704: Standard System for the Identification of the Hazards of Materials for Emergency Response () ![]() | |
Eile | |
gás inlasta |
Tá sé de chlaonadh san fhormaildéad polaiméiriú go paraformaildéad, trímhéiriú go 1,3,5-trí-ocsán, agus hiodráitiú go hiodráit formaildéid, nó meatándé-ól .
Úsáid
cuir in eagarBaintear úsáid as formaildéad mar oibreán balsamaithe le corpáin mharbha a chaomhnú ar mhaithe le hadhlacadh nó mionghearradh.
Priacail don tsláinte
cuir in eagarCé gur ceimiceán nádúrtha é an formaildéad, baineann a lán contúirtí leis ó thaobh shláinte an duine de. Is carcanaigin (cúis ailse) é, agus cuireann sé as do na súile. Greannaíonn sé na seicní múcasacha fosta. An dóchar atá sa mheatanól (san alcól meitile) don duine tá sé bunaithe ar an dóigh a n-ocsaídítear an meatanól go formaildéad san orgánach dhaonna. I gcillíní na súl is mó a bhíos an t-ocsaídiú seo ar obair, rud a mhíníonn an scrios a dhéanann an meatanól do radharc na súl ag na daoine a thagann beo as an nimhiú meatanóil.
Is síol é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid. Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |